Elastyczne formy zatrudnienia nadal pozostają w Polsce znacznie mniej popularne niż w większości krajów Unii Europejskiej. Choć coraz częściej mówi się o potrzebie większej elastyczności rynku pracy, dane pokazują, że polski model zatrudnienia wciąż opiera się przede wszystkim na pełnym etacie.
Polacy pracują dłużej niż większość Europejczyków
Według danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego przeciętny czas pracy w Polsce wynosi 38 godzin tygodniowo. Średnia dla krajów Unii Europejskiej to 35 godzin.
Jednocześnie jedynie 6,2% pracowników w Polsce pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy. Dla porównania średnia unijna wynosi 17,7%.
To pokazuje, że polski rynek pracy znacznie rzadziej korzysta z rozwiązań pozwalających dopasować wymiar pracy do potrzeb pracowników i organizacji.
Elastyczne formy zatrudnienia nadal są wyjątkiem
W wielu krajach Europy praca na część etatu, zatrudnienie czasowe czy inne niestandardowe modele pracy są powszechnym elementem rynku pracy.
Jednocześnie elastyczność nie zawsze oznacza większy komfort pracowników. Z analiz Eurofound wynika, że około co jedenasty pracownik w Unii Europejskiej funkcjonuje w modelu niechcianego zatrudnienia niestandardowego, czyli wykonuje pracę w takim modelu nie z wyboru, lecz z powodu braku stabilniejszej alternatywy.
W Polsce wskaźnik ten wynosi około 7%.
Problemem nie jest elastyczność, ale jej jakość
Zdaniem ekspertów wyzwaniem nie jest samo zwiększanie liczby niestandardowych form zatrudnienia, ale takie projektowanie rynku pracy, aby dawał on pracownikom realny wybór.
„Polski rynek pracy potrzebuje większej elastyczności, ale przede wszystkim po stronie oferty zatrudnienia, którą tworzą pracodawcy. W wielu firmach nadal silne jest przekonanie, że tylko pełny etat gwarantuje produktywność, lojalność i wysoką efektywność pracownika.” – Łukasz Koszczoł, Prezes Job Impulse
Ekspert zwraca uwagę, że dobrze zaprojektowana praca w niepełnym wymiarze, praca dorywcza czy czasowa mogą być wartościową częścią rynku pracy, pod warunkiem że są przewidywalne, legalne i nie oznaczają przerzucania ryzyka na pracownika.
Nie każdy potrzebuje pełnego etatu
Zmieniający się rynek pracy sprawia, że jeden model zatrudnienia nie odpowiada wszystkim grupom pracowników.
Dotyczy to między innymi rodziców małych dzieci, opiekunów osób zależnych, studentów, osób starszych czy pracowników wracających na rynek pracy po dłuższej przerwie.
Dla wielu z nich praca w niepełnym wymiarze nie jest rozwiązaniem tymczasowym ani gorszą alternatywą, ale sposobem na utrzymanie aktywności zawodowej i pogodzenie obowiązków zawodowych z życiem prywatnym.
Firmy powinny inaczej spojrzeć na organizację pracy
Coraz więcej ekspertów podkreśla, że organizacje powinny częściej analizować, czy każde stanowisko rzeczywiście wymaga pełnego etatu.
W przypadku projektów sezonowych, okresowych wzrostów zamówień czy wybranych funkcji operacyjnych bardziej efektywne mogą okazać się inne modele organizacji pracy.
„Pracodawcy powinni częściej odchodzić od schematu „pełny etat albo nic” i zastanawiać się, czy dane stanowisko, projekt, sezonowy wzrost zamówień albo określone potrzeby operacyjne rzeczywiście wymagają pełnego etatu, czy może lepiej sprawdzi się inny model organizacji pracy.” – Łukasz Koszczoł, Prezes Job Impulse
Elastyczność wymaga zmiany po obu stronach rynku
Eksperci zwracają uwagę, że większa elastyczność wymaga nie tylko zmiany podejścia pracodawców, ale również części kandydatów.
Oferty pracy tymczasowej, dorywczej czy niepełnoetatowej nadal bywają postrzegane jako mniej stabilne lub mniej atrakcyjne od tradycyjnego zatrudnienia.
„Dojrzała elastyczność nie polega na oczekiwaniu od pracownika ciągłej gotowości do pracy. Polega na tym, że firma potrafi lepiej dopasować model zatrudnienia do realnych potrzeb.” – Łukasz Koszczoł, Prezes Job Impulse.
