Ponad 80 proc. specjalistów HR i liderów biznesu uważa, że AI powinna wspierać pracownika, a nie zastępować człowieka w decyzjach. Jednak tylko 31,7 proc. przedstawicieli HR i 27,6 proc. liderów twierdzi, że ich organizacja posiada spójny system diagnozowania, rozwijania i mierzenia kompetencji gotowy na szybkie zmiany. To główny wniosek raportu NAVI World „Diagnoza jest. Systemu nie ma” EY Academy of Business we współpracy z BGR Quantic, opartego na badaniu blisko 1,5 tys. respondentów.
Brak kompetencji blokuje projekty w trzech na cztery firmy
W ostatnim roku ponad dwie trzecie zarówno ekspertów HR, jak również liderów i menedżerów, doświadczyło sytuacji, w której brak kompetencji zablokował projekt lub opóźnił decyzję. Paradoksalnie najczęściej dzieje się to w sektorach uchodzących za najbardziej dojrzałe: regularny dług kompetencyjny raportuje 59,8 proc. firm IT i 54,1 proc. banków. Tam wymagania rosną najszybciej.
Na potrzeby raportu powstał autorski Indeks Gotowości Kompetencyjnej w kontekście AI i średni wynik wśród respondentów wyniósł 39,4 pkt na 100 możliwych. Do najbardziej dojrzałych firm, określanych w raporcie „Nawigatorami”. należy 15,1 proc. organizacji, a do segmentu „Bez kompasu” trafia 33,7 proc. Najlepiej wypadają finanse (47,7 pkt), najsłabiej administracja publiczna (27,4 pkt). Dane pokazują, że przewagę budują dziś nie organizacje, które szkolą najwięcej, lecz te, które potrafią systemowo identyfikować, rozwijać i mierzyć kompetencje potrzebne do realizacji strategii.
„Polskie organizacje nie mają już problemu ze świadomością zmian. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy wiedzę trzeba zamienić w system: regularną diagnozę, rozwój kompetencji powiązany z celami biznesowymi, jasną odpowiedzialność za rozwój i pomiar efektów. Przewagę zbudują firmy, które najszybciej się uczą i przekładają wiedzę na działanie” – mówi Katarzyna Babiarz, Dyrektor Zarządzająca EY Academy of Business.
Shadow AI: połowa rynku działa po omacku
Brak skutecznej kontroli nad tym, jak pracownicy korzystają z AI, deklaruje 51,9 proc. przedstawicieli HR i 45,8 proc. liderów. Jasne i przestrzegane zasady ma zaledwie 17,9 proc. firm w optyce HR. Królują narzędzia konsumenckie: ChatGPT wskazało 62,7 proc. liderów, firmowe rozwiązania wewnętrzne – 27 proc. Co szósty respondent z HR nie wie, z jakich narzędzi korzystają pracownicy. Najbardziej narażone są mniejsze firmy: brak kontroli dotyczy 59,4 proc. organizacji do 249 osób wobec 25,9 proc. zatrudniających ponad tysiąc (w optyce liderów).
„Shadow AI to nie bunt pracowników, tylko sygnał niezaspokojonej potrzeby. Największe ryzyko nie leży tam, gdzie firmy odnotowują naruszenia, ale tam, gdzie nikt nie wie, jakie dane trafiają do narzędzi AI. Pierwszym krokiem powinna być inwentaryzacja i proste, zrozumiałe zasady” – mówi Justyna Wyszyńska, Starszy Menedżer w EY Academy of Business, odpowiedzialna za rozwój oferty szkoleniowej z zakresu prawa nowych technologii.
Firmy mierzą aktywność szkoleniową, ale nie zawsze potrafią zmierzyć efektywność szkoleń
Rozwój AI wymaga od organizacji nie tylko inwestowania w kompetencje pracowników, ale też umiejętności sprawdzania, co te inwestycje zapewniają w praktyce. Trzy czwarte badanych uważa, że sama liczba szkoleń i godzin rozwojowych nie pokazuje jeszcze rzeczywistych kompetencji. Odróżnić konkretną umiejętność od ukończonego kursu potrafi jednak tylko 37,3 proc. HR i 29,4 proc. liderów. Rolę strategiczną HR ogranicza przede wszystkim obciążenie operacyjne (50,1 proc.), a nie braki kompetencyjne (30,1 proc.). To sygnał, że problemem działów HR nie jest brak wiedzy, lecz brak czasu. Automatyzacja zadań operacyjnych może więc być pierwszym krokiem do tego, by HR skuteczniej współprojektował zmianę kompetencyjną w firmie. Sama technologia jednak nie wystarczy – potrzebna jest również właściwa metodologia, która pozwala mierzyć rzeczywisty wpływ szkoleń na kompetencje i wyniki biznesowe.
Tylko niewielka część deklaruje pełną satysfakcję ze współpracy działu HR i biznesowego w obszarze kompetencji. Wyniki badania wskazują również, że jednym z największych wyzwań pozostaje przełożenie działań rozwojowych na systemowe zarządzanie kompetencjami oraz mierzenie ich realnego wpływu na wyniki biznesowe. W co czwartej firmie budżet rozwojowy w ciągu dwóch lat spadł, a reskilling osób, których stanowiska są automatyzowane, to priorytet jednej organizacji na siedem. Jednocześnie organizacje nadal raportują istotne luki kompetencyjne wpływające na realizację projektów i tempo podejmowania decyzji.
“Trzy czwarte firm przyznaje, że liczba godzin szkoleniowych nie wystarcza do oceny poziomu kompetencji, ale tylko co trzecia organizacja potrafi skutecznie połączyć rozwój pracowników z pomiarem konkretnych umiejętności. To właśnie możliwość oceny rzeczywistych efektów działań rozwojowych staje się dziś jednym z kluczowych wyzwań organizacji. Tam, gdzie to się udaje, braki blokujące projekty pojawiają się rzadziej. Potrzebny jest trafny pomiar i wspólna mapa kompetencji dla HR i biznesu” – komentuje Dominika Wachnik, Market Research & Insights Executive, BGR Quantic.
O badaniu
Raport powstał z inicjatywy EY Academy of Business, na podstawie badania BGR Quantic „Kompetencje w NAVI World”, zrealizowanego metodą CAWI w czerwcu 2026 r. w dwóch niezależnych modułach: wśród 820 specjalistów HR, L&D i Talent Management oraz 652 liderów biznesowych i menedżerów spoza HR. Wyniki modułu HR ważono według płci, regionu i struktury kapitału. Z 35 pytań merytorycznych 27 zadano identycznie w obu próbach, co pozwoliło porównać perspektywę HR i biznesu. W analizie wykorzystano autorskie wskaźniki BGR Quantic: Indeks Gotowości Kompetencyjnej NAVI (osiem składowych, skala 0-100) oraz Wskaźnik Rozjazdu Optyk.
Pełna wersja raportu: https://www.academyofbusiness.pl/raport-diagnoza-jest-systemu-nie-ma-kompetencje-ai-i-gotowosc-organizacji-w-erze-czlowiek-ai/
