Świadczenia pielęgnacyjne – rozszerzenie kręgu uprawnionych

pielegnacyjnyOd 01.01.2010 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej będzie przysługiwać określonym grupom uprawnionych bez względu na kryterium dochodowe służące do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych – taką regulację wprowadzono do ustawy z dn. 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) na podstawie art. 13 ustawy z dn. 19.11.2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. Nr 219, poz. 1706).

Po nowelizacji świadczenie pielęgnacyjne, o którym wyżej mowa, przysługuje:

  • matce albo ojcu,
  • innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (zgodnie z przepisami ustawy z dn. 25.02.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.),
  • opiekunowi faktycznemu dziecka

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazówkami konieczności stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ramach noweli doprecyzowano także, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym.

W razie wątpliwości, co do okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ właściwy (czyli odpowiednio: wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej takie świadczenie) może przeprowadzić wywiad.

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, wówczas prawo do świadczenia przyznawane jest do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Ponadto prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostanie ustalone począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek w sprawie określenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, jeżeli wniosek dotyczący przyznania powyższego świadczenia będzie przedłożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Biblioteka Prawa PracyŹródło: Biblioteka Prawa Pracy

Komentarze

  1. Mirosław mówi:

    Opiekuję się matką ze znacznym stopniem niepełnosprawności.Mam 62 lata i aby opiekować się mamą przeszedłem na wcześniejszą emeryturę, rezygnując z pracy zarobkowej.Czy w takim przypadku przysługuje mi jakiś świadczenie?

  2. Grzegorz mówi:

    Mam 54 lata i rentę z Zus o lekkim orzeczeniu, opiekuję się partnerką ze znacznym stopniem niepełnosprawności ( stwardnienie rozsiane, wdową..) musiałem na jej rzecz zrezygnować z pracy zarobkowej. Czy w takim przypadku przysługuje mi sie jakieś świadczenie?

  3. kasia mówi:

    witam ja opiekuje się teściami od 20 lat,teściu zmarł na początku stycznia –rak ; ,obecnie staram się o świadczenie pielęgnacyjne , i co mnie uderzyło ,ni eto że za takąopieke nic mi się nie należy choć poświęciłam zchorowanym teściom tyle lat ,to uderzające było to ze urzędniczka mi powiedziała;ależ pani nie musi sie opiekować swoją tesciową !!!!!!!! bardzo mnie to wzruszyło ,bo co ma zrobić każy człowiek z osobą chorą ;wyrzucićna śmietnik ,nie wdawałam się w dyskusje bezsensowne ,dziwi mnie to bardzo z ewłaśnie na takich stanowiskach sa postawieni ludzie bez serca ,druga pani bardziej kompetentna i z otwartym sercem ,nie prowokowała mnie do kłutni tylko wyjaśniła cała procedure ,oczewiście ja dalej się bede opiekować matkąmojego męża bo tak mnie nauczyli w domu szacunku do starszej osoby ,i,czekam na zmiane przepisów gdzie teście i synowa to bedzie prawnie nazwane rodziną bo narazie to sąkpiny ;pozdrawiam

  4. kasia mówi:

    jeszcz echcę nbapisaćze mój teściu umierał spokojnie trzymany za rękę przez najbliższych jego sercu ,w domu ,we własnym łózku ,jestem dumna z siebie ze wytrwałam ciężką i długąjego chorobe ,cieszę sie zmarł spokojnie ,nie w jakimś hospicjum czy w szpitalu bez opieki ,bez bliskich ,bez księżą ,moja rodzina łatwiej zniosła takie rostanie bo ja nic nie mogę sobie zarzucić

  5. Bożena mówi:

    Czy osoba będąca na emeryturze /62 lata/ może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne przy opiece nad matką ze znacznym stopniem niepełnosprawności?

  6. Bożena mówi:

    Czy osoba będąca na emeryturze /63 lata/ może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne przy opiece nad matką ze znacznym stopniem niepełnosprawności?

  7. Ewa mówi:

    Opiekuję się ciocią(siostrą zmarłego ojca),która przepisała na mnie swój majątek.Odmówiono mi świadczenia,ze względu na to,że nie jestem krewną w linii prostej,choć ciocia jest panną i nie posiada dzieci.Ma brata,który nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów,wydziedziczyła go zanim zrobiła mi darowiznę.Ciocia jest po udarze mózgu.Ma orzeczoną trwałą niepełnosprawność i mieszka u mnie obecnie.Czy naprawdę nie nalezy się to świadczenie takim jak ja?

  8. Marian mówi:

    To tylko w Polsce tak JEST ŻE OBCY OPIEKUN NIE MA PRAWA DO ZASIŁKU NIECH ZDYCHAJĄ W NASTĘPNYCH KATASTROFACH NASTĘPNI prezydenci TEGO BURDELU

  9. dorota mówi:

    czy mogę się starać o takie świadczenie? opiekuję się niepełnosprawną teściową teść zmarł rok temu

  10. halina mówi:

    czy żona ma prawo starac się o świadczenie nad mężem

  11. halina mówi:

    mój mąż jest na zasiłku przedemerytalnym w tym czasie miał udar mózgu,a za 2 lata dostał następnego udaru mózgu pod postacią połowiczego lewostronnego niedowładu czy mogę się starać o jakieś świadczenie?jeśli tak to gdzie i w jaki sposób?proszę o odpowiedż.

  12. genusza mówi:

    opiekuje sie mama niepelnosprawna ma 82 lat-24 na dobe nie pracuje -jakie swiatczenie pielegnacyjne moge sie starac.

  13. halina mówi:

    M A Z JEST PO DWÓCH UDARACH OBECNIE PRZEBYWAŁ 6 TYG. NA REH. MIAŁ LEWOSTRONNY NIEDOWŁAD POŁOWICZY PO TEJ REHABILITACJI NADAL MA NIESPRAWNĄ RĘKĘ I NOGĘ CZY MA PRAWO UBIEGAĆ SIĘ O ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY JEŚLI TAK TO W JAKI SPOSÓB TO ZAŁATWIĆ PROSZE O ODPOWIEDŻ.

  14. Maria mówi:

    mam syna niepełnosprawnego od urodzenia dostawałam na niego pielęgnacyjne i świadczenie pielęgnacyjne aż do pełnoletności,ma stałą rentę z ZUS-u,syn już ma 19 lat a ja dalej nie wiem jak mam załatwić pielęgnacyjne i świadczenie pielęgnacyjne,które dalej mu się należy.Proszę o odpowiedz.

  15. Maja mówi:

    opiekuje się Babcią, która mieszka w sąsiedniej wsi. Codziennie jestem u niej robię, zakupy, sprzątam, gotuję, piorę itp.powiedziano mi w GOPS że muszę być u niej 24 godz. na dobę , bo w przeciwnym razie nie będę dostawała tej pomocy. czy Babcia musi mnie zameldować u siebie? proszę o odpowiedź jakie muszę spełniać warunki żeby dostać takie świadczenie, bo babcia podsunęła mi taki pomysł żebym się o nie starała

  16. łukasz mówi:

    ja mam 26 jestem po udarze niedokrwiennym mozgu mam zasilek ppielegnacyjny 153zl czy mojej mami za opieke nad emna przysluguje zasilek pielegnacyjny530zl?

  17. michał mówi:

    zwracam się do WSZYSTKICH,którzy są wprowadzani w błąd w powyższej kwestii przez ,,funkcjonariuszy publicznych”,
    aby zgodzili się na wydanie DECYZJI (o
    odmowie świadczenia pielęgnacyjnego)a
    następnie złożyli odwołanie do SKO lub
    (w póżniejszym terminie)WSA powołując
    się na wyrok TK-27/07(Dz.U.138/08 poz.872)lub TK-41/07(Dz.U.138/08 poz.875)oraz na wyrok NSA(I OSK533/08)

  18. edward mówi:

    dla mnie nasze przepisy to kapletny absord moja zona jest po wylewie ma lewostronny niedowlad,zrezygnowalem z pracy aby sie nia opiekowac i zeby starac sie o swiadczenie pielegnacyjne musial bym sie z nia rozwiesc bo maz nie ma prawa do tego swiadczenia calkowity bezsens,

  19. Agnieszka mówi:

    Moja mama która jest już na ręcie choruje na kregosłup teraz miała operacje i musze sie nia opiekowac cały czas. czy w związku z tym moge sie starac o jakis świadczenie ?

  20. Ewa mówi:

    Witam opiekuję się niepełnosprawnym synem, jestem na świadczeniu pielęgnacyjnym. czy w zwiąsku z tym będzie m przysługiwać emerytura

  21. irmis mówi:

    Można się starać o świadczenie tylko wtedy gdy jest się osobą bezrobotną i wypisana z urzędu pracy jako osoba bezrobotna. Ja się opiekuje moim dziadkiem. Mieszkam z rodzicami i jestem zameldowana u rodziców i mój dziadek tez. I otrzymałam świadczenie pielęgnacyjne.

  22. irmis mówi:

    Aha i jeszcze musi osoba która chcemy się opiekować musi mieć stwierdzone od lekarza że potrzebuje stałej opieki.

  23. Iza mówi:

    Czy można się starać o świadczenie, jeśli rozpocznie się własną działalność gospodarczą?

  24. Ewa mówi:

    czy matka nie pracujaca, która opiekuje sie dzieckiem z orzeczeniem o niepełnosprawnosci wymaga p7,8 moze ubiegac sie o Zasiłek pielegnacyjny i świadczenie pielegnacyjne?jesli ojciec dziecka (nie bedacy mężem matki,nie zamieszkujacy z matka i dzieckiem) mieszka w Niemczech. dziekuje za odpowiedz

  25. Ewa mówi:

    Witam 29 Pazdziernika starałam sie dla dziecka o świadczenie pielegnacyjne. Uzyskałam je 22Listopada. do tej pory byłam Zarejestrowana w Rejonowym Urzedzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku czy Mops zwroci mi te pieniadze od dnia w ktorym złożyłam papiery czy mi sie nie należy

  26. Ewa mówi:

    przepraszam w powiatowym urzedzi pracy

  27. Maria mówi:

    Witam,przeczytalam w gazecie artykul o swiadczeniu pielegnacyjnym dla osoby opiekujacej sie,moje pytanie jest nastepujace:czy to jest swiadczenie pielegnacyjne czy zasilek pielegnacyjny i gdzie sie zalatwia takie sprawy

  28. jadzia mówi:

    Witam,Jestem na pierwszej grupie inwalidzkiej,niezdolna do samodzielnej egzystencji ani do Pracy.Poruszam się na wózku inwalidzkim.Potrzebuję Pomocy.Mam pytanie czy osoba Obca otrzyma Zasiłek pielęgnacyjny Zamieszkująca u mnie.Nie mam nikogo bliskiego a Ta osoba mną się Opiekuje.W Urzędzie Pracy jest zarejestrowany,nie otrzymuje żadnych dochodów.

  29. Joanna mówi:

    WITAM.OPIEKUJE SIĘ OSOBĄ STARSZĄ 88 LETNIĄ JEST NIEZDOLNA DO SAMODZIELNEJ EGZYSTENCJI . MIESZKAMY RAZEM.NIE JESTEŚMY SPOKREWNIENI.NIE MA GRUPY INWALIDZKIEJ CZY NALEŻY SIĘ JAKIŚ ZASIŁEK .W MOPS POIFORMOWALI ŻE NIE JEST SPOKREWNIONA TO NIE MA ZASIŁKU.

  30. ela mówi:

    witam jestem matką dziecka niepełnosprawnego.moja sytuacja materialna pogorszyła się i musiałam zrezygnować z świadczenia .pielęgnacyjnego 500parę zł. i podjąć pracę. stajemy zawsze na komisję lekarską ma orzeczenie o niepełnosprawności .teraz nie jestem pewna czy dobrze zrobiłam czy dziecko w wieku 16 lat dostanie na siebie ten zasiłek czy tylko pielęgnacyjne 150 zł

  31. krzysztof mówi:

    Jestem bezrobotnym bez prawa do zasilku-opiekuje sie corym na raka ojcem-emerytura i orzeczony znaczny stopien niepelnosprawnosci-czy mam prawo do swiadczenia pielegnacyjnego.Gdzie sie o to starac -jesli tak.Dziekuje.

  32. JOLA mówi:

    do wszystkich zainteresowanych świadczeniem pielęgnacyjnym
    kazdy kto posiada prawo do wcześniejszej z powodu opieki nad niepelnosprawną osobą nie dostanie tego swidczenia , kto ma juz prawo do wlasnej wypracowanej musi zlozyc w ZUsie sam wniosek-pismo ze wyraza zgode na przeliczenie bo jest mniejsza w moim przypadku o 1 zl , syn sie stara na siostre czyli moją corkę , nalezy dowiedziec sie kto w linii prostej ma prawo zona maz syn brat itp. wymagania to byc bezrobotnym wyrejestrowanym bez dochodu swojego

  33. magda mówi:

    Mam syna 8 letniego z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, otrzymuje na syna zasiłek pielęgnacyjny, dowożę i odbieram syna do szkoły poza miejscem zamieszkania robiąc 80 km dziennie. Chciałam złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne ale pani z Urzędu Gminy odprawiła mnie i powiedziała że w orzeczeniu o niepełnosprawności nie mam zaznaczonych takich punktów jakie powinny być gdyż mam pkt 6 i 8 a niby powinno być zaznaczone 7 i 8. Ja nie pracuję i nawet jest to niemożliwe, zajmowanie synem jest koniecznością stałego współudziału na codzień w procesie jego edukacji. Czy jest jednak jakaś szansa na to bym otrzymała to świadczenie i w jaki sposób się o to dalej się starać?

  34. regina mówi:

    prosze mi powiedziec,czy moge starac sie o swiadczenie na moją matke ktora wzieła mnie w rodzine zastepcza 30 lat temu…potrzebuje stałej opieki,mąż jej nie zyje juz 10 lat,a ja niemoge podjąc pracy,poniewaz musze sie nia opiekowac..a panie z GOP-u twierdza ze nie jestem rodzina,lecz ona niema nikogo prócz mnie

  35. wioleta mówi:

    na chwile obecna dziecko ma 4 miesiace i oobustronne wodonercze prawej nerki w stopniu 4 a lewej w stopniu 1 zlozylam wniosek o orzeczenie o stopniu o niepelnosprawnosc

    Zaliczyc do osob niepelonosprawnych
    Symbol przyczyny niepelnosprawnosci 09-M
    Niepelnosprawnosc datuje się od 02,10,2010
    Orzeczenie wydaje się do 31,12,2011
    WSKAZANIA DOTYCZACE
    1 odpowiedniego zatrudnienia –NIE DOTYCZY
    2 szkolenia w tym specialistycznego NIE DOTYCZY
    3zatrudnienia w zasadzie aktywnosci zawodowej NIEDOTYCZY
    4 uczestnictwa w terapii zajeciowej NIEDOTYCZY
    5 koniecznosci zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, srodki pomocnicze oraz pomoc techniczna ,ulatwiajace funkcionowanie danej osoby NIE WYMAGA
    6 Korzystania z systemu srodowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystecji przez co rozumiesie korzystaniez uslug socialnych, opiekunczych terapeltycznych i rehabitacyjnych swiadczonych przez siec instytucji pomocy spolecznej organizacje pozarzadowe oraz inne placuwki NIE WYMAGA
    7 koniecznosc stalej lub dlugotwalej opieki lub pomocy innej osoby w zwiazku ze znacznie ograniczona mozliwosciasamodzielnej egzystecji NIEWYMAGA
    8koniecznosci stalego wspoludzialu na codzien opiekuna dziecka w procesie jego leczenia ,rehabitacji i edukacji WYMAGA
    9spelniania przez osobe niepelnosprawna przeslane okreslonych w art. 8 ust 1 z dnia 20 czerwca 1997 prawo oruchu drogowym NIESPELNIA
    10 prawo do zamieszkania w oddzielnym pokoju NIEWYMAGA
    UZASADNIENIE
    Dostarczona dokumentacja medyczna daje podstawe do zaliczenia dziecka do osob niepelnosprawnych ,ponieważ stwierdza naruszenie sprawnosci dziecka, o przewidywanym okresie twania powyzej 12 miesiecy z powodu uszkodzenia organizmu ,powodujace koniecznosc stalej opieki lub pomocy w zaspokojeniu podstawowych potrzeb zyciowych ,w sposub przewyszajacy zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w tym wieku zgodnie z art. 4a ust 1 w/w ustawy. Stan dziecka powoduje koniecznosc stalego wspuludzialu na codzien opiekuna dziecka w procesie jego leczenia i rehabitacji ,jednakze niewymaga ona stalej lub dlugotwalej opieki lub pomocy unnej osoby w zwiazku ze znacznie ograniczona mozliwoscia samodzielnej egzystecji

  36. monik mówi:

    opiekuję się wujkiem tzn.bratem mojego taty. NIe ma on nikogo bliższego ,jest kawalerem i jego rodzeństwo już nie żyje,(poza moim tatą który żyje – 1 grupa inwalidzka) jest po udarze na wózku inwalidzkim.Od czasu choroby mieszka u mnie . czy należy mi się świadczenie pielęgnacyjne?

  37. monika mówi:

    Mam tate opiekuje się nim od 3miesiecy jest osoba niepełnosprawną po amputacji 2 nóg gdzie można się zgłosić o jakieś opiekuncze za to ze sie opiekuje tata. jesli Państwo wiecie prosze o kontakt,

  38. aneta mówi:

    witam.mam pytanie niedawno otrzymałam świadczenie pielęgnacyjne na dwoje rodziców o znacznym stopniu niepełnosprawności.posiadam bardzo małe gospodarstwo rolne przepisane przez mamę.do tej pory składki do KRUS opłacałam sama indywidualnie,czy po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego przez kolegium odwoławcze gmina może opłacać mi składki do KRUS

  39. Ewa mówi:

    Od kilku lat opiekuję się babcią i dziadkiem (83 i 80 lat).Oboje mają ustalony znaczny i całkowity stopień niepełnosprawności.Przez cały czas załatwiam dla nich lekarza, leki ,rehabilitacje na które zaworzę ich własnym samochodem,przyworzę chleb jedzenie; nie pracuję zawodowo ponieważ nie mam sumienia zostawić ich bez opieki( babcia choruje na raka a dziadek ma wzyrodnienie biodra i chore serce- z trudem się porusza )a ich syn wogóle się nimi nie zajmuje.Dopóki żył mój ojciec to on się o wszystko troszczył po jego śmierci ja przejełam opiekę nad dziadkami. Dodam jeszcze że po śmierci ojca jestem współwłaścicielką gospodarstwa rolnego ( 2,4ha) czy należy mi się świadczenie pielęgnacyjne?Proszę o kontakt.

  40. Madzia mówi:

    Dzień dobry.Mam w rodzinie osobę w spiączce.Jego mama się min opiekuje ale prowadzi własna działalność czy może ona liczyć na pieniążki dla siebie jako opiekuna czy musi zrezygnować z pracy?

  41. anka mówi:

    zrezygnowałam z pracy dla swojej cioci ma 94 lat i jest po złamaniu biodra nie mam dochodu tylko jej 800złopieka twierdzi że tylko mogą starać się osoby z pierwszego pokrewieństwa to za co ja mam żyć

  42. Maria mówi:

    czy mogę starac się o wcześniejszą emeryturę zostało mi 4 lata pracy, mąż zachorował na raka opiekuję się nim w domu, dostałam 14 dni opieki i co dalej.

  43. iwona mówi:

    Witam ja mam ten sam juz nie problem po pierwsze osoba chora musi miez grupe niepelnosprawnosci po drugie z tymi papierami o grupie niepelnosprawnosci idziesz do opieki spolecznej nie obchodza ich dochody twoje acha ale zeby to zalatwic musza byc podpisy np.dzieci,męża czy sie nie ubiegali o ten swiadczenie pielegnacyjne bez tych ichpodpisow nic nie zalatwicie no i nie mozna nigdzie pracowac chyba ze zrezygnujesz z pracy a te swiadczenie jest w wysokosci 520zl jakby co moj mail iwona01000@wp.pl

  44. Ania mówi:

    Witam wszystkich
    osoby które opiekują się niepełnosprawnym członkiem rodziny należy mu się świadczenie. składa sie podanie w urzedzie gminy. jest to 520zl miesiecznie

  45. mirka mówi:

    czy posiadajac lekki stopien niepełnosprawnosci,moge starac sie o swiadczenie pielegnacyjne na mame,

  46. Ągnieszka mówi:

    Witam.Mam pytanie.Jestem osobom bezrobotną bez prawa do zasiłku.Moja przyszła teściowa choruje na SM,posiada pierwszą grupę inwalidzką.Moje pytanie brzmi czy mogę się starać o świadczenie pielęgnacyjne i ile ono wynosi,i gdzie mogę załatwiać te świadczenie?Oczywiście opiekuje się przyszłą mamą.

  47. ewa mówi:

    Mój syn opiekuje się moją mamą , która otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności ze względu na wzrok.Syn jest obecnie bezrobotny. Czy może ubiegać się o takie świadczenie i czy w takim przypadku konieczne jest sprawdzanie dochodów dzieci osoby niepełnosprawnej.Informuję , że informowaliśmy się wstępnie w Mops i urzędniczka kazała przedstawić decyzje z ZUS córek osoby niepełnosprawnej.

  48. basia mówi:

    jak to jest z tymi świadczeniami jeżeli ma się dwoje dzieci i niepełnosprawnych to przysługuje jedno świadczenie czy dwa?

  49. Zofia mówi:

    jestem na bezrobotnym nie pobieram zasilku wzielam do siebie osobe obca potrzebujaca opieki 24 godziny ta osoba nie ma dzieci ani zony czy przysluguje mi zasilek pielegnacyjny na ta osobe jezeli tak gdzie sie udac dziekuje

  50. Jan mówi:

    Od wielu lat moja Mama lat 86 ma porażenie prawostronne po udarze i jest sparaliżowana , ma pierwszą grupę niepełnosprawności.
    Jestem synem i od wielu lat nie pracuję i nie mam żadnych dochodów.
    Czy mogę wystąpić o świadczenie pielęgnacyjne?

Dodaj komentarz

Więcej z kategorii: Kadry i płace (87 z 199 artykułów)